Cornel West – A shoh unë? A bashkëndjej unë?

user3
3 0
Shpërndaje

Intervistë e Cornell West për gazetën gjermane Die Zeit, e përkthyer dhe e sjellë për Rruga Press nga Bekim Qoku

Një zemërim i përligjur godet mbi SHBA-të, thotë profesori i Harvardit Cornel West. Ai, me Bonhoefferin në zemër, lufton për një Amerikë të re.

Cornel West konsiderohet si një nga intelektualët më me ndikim të SHBA-ve. 67 vjeçari ka ligjëruar filozofi, teologji dhe African American Studies në universitetet Princeton, Yale dhe në Sorbonne të Parisit. Ai është aktualisht profesor në Harvard, por këtë verë do t’i rikthehet veprimtarisë së tij të mëparshme dhe me traditë të madhe, Union Theological Seminary në qytetin e Nju Jorkut. West është shfaqur shpesh si mysafir në film apo në produksionet muzikore, si dhe e mban veten për aktivist. Jürgen Habermas, pas një konference nga West, i ka thënë: “Ke përshtypjen se i tërë ligjërimi akademik është më kot. Duhet të dalim në rrugë pa humbur kohë.” Ç’është e drejta, bisedën e kishim lenë ta zhvillojmë me video, por aty ku banon West, në Cambridge, Massachusetts, iku energjia elektrike dhe prandaj na u desh ta zhvillojmë përmes telefonit. Ai dukej i përqendruar dhe kureshtar për pyetjet që i shtroheshin.

Pyetje: Profesor West, në Minneapolis sapo ka përfunduar procesi kundër ish policit Derek Chauvin që një vit para vrau Georg Floydin duke ia mbajtur gjurin në qafën e tij për disa minuta. Para ca javësh vdiq nga plumbat e policisë djaloshi afroamerikan Daunte Wright vetëm disa milje larg gjykatës. Ç’po ndodh në SHBA?

Cornel West: Jemi dëshmitarë të dështimit të shtetit ligjor në Amerikë. Por kjo nuk është se po ndodh vetëm në vitet e fundit, por qysh prej themelimit të shtetit. Ka pasur disa zhvillime dhe përparime, por kjo megjithatë nuk ka rezultuar në ndryshime të thella strukturore që do t’i jepte fund këtij dështimi. Përsaqë jeta e një zezaku do të vlejë gjithmonë më pak sesa e një të bardhi, çdo reformë policore do të jetë gjysmake.

Pyetje: Po thoni që, jo vetëm policia por e tërë shoqëria ka nevojë për reforma?

West: Absolutisht. Rëndësi kanë dy gjëra. Pikësëpari lipset një revoltë morale dhe spirituale kundër ndjenjës së superioritetit të të bardhit. Ne na u dha rasti ta shohim këtë pjesërisht kur shikojmë rrugët e Minneapolisit apo qytetet e tjerë ku kishte demonstrata verën e shkuar. Një numër i madh i të rinjve që protestuan atje për drejtësi, ishin të bardhë. Ky brez po pozicionohet shumë më fuqishëm kundër racizmit sesa prindërit e tij. Kjo ndodh edhe për shkakun se kjo revoltë, ashtu sikur lëvizja për të drejtat civile, shëmbëllehet në pop kulturë, po sidomos në muzikë. Së dyti, të vëmë më në fund dorë mbi pabarazinë e thellë sociale në vend, mbi shkollat e rrënuara dhe mbi sistemin e dobët shëndetësor.

Pyetje: Edhe brezi i prindërve apo gjyshërve e shumicës së atyre që sot dalin nëpër rrugë, kanë protestuar kundër racizmit strukturor dhe padrejtësive sociale. Si mund t’u jepni shprese atyre se diçka vërtetë do të ndryshojë?

West: Shpresa nuk është ndjenjë, as atmosferë. Shpresë është fjalë veprimi. Për sa kohë jemi në lëvizje, jemi shpresë. Kjo është diçka tjetër, nuk është puna vetëm të kesh shpresë. Edhe në këtë aspekt, arti dhe sidomos muzika luajnë një rol tejet të rëndësishëm. Ne mund të flasim për shpresën sa të duam, por është muzika që na mban në lëvizje, me meloditë e saj, me harmonitë, por edhe me disonancat. Ajo i ruan gjërat në kohë, nëpër gjithë kohërat.

Pyetje: Pati shumë momente vitin e shkuar kur u duk se ka humbur shpresa. Protestat ishin të dhunshme, por kishte edhe flakë e shkatërrime.

West: Them se ka një dallim ndërmjet mllefit të thjeshtë dhe zemëratës së përligjur, të cilën e besonte edhe Martin Luter Kingu. Kujtoni këtu Jezusin që përzuri kambistët nga tempulli. Ishte vallë kjo thjesht një shfrim dufi? Jo, ishte më shumë se aq, ishte një shenjë e vetëdijes së Jezusit për padrejtësinë e thellë, për luftën sistematike që ai e bënte. Po, një zemërim i tillë mund edhe të grafullojë, por aty ka megjithatë një impuls shumë të rëndësishëm.

Pyetje: Presidenti Joe Biden këtë e shikon me tjetër sy. Ai ka bërë apel që protestat të jenë paqësore.

West: Nuk më shqetësojnë fare trazirat. Ato dëshmojnë se ky sistem nuk është i aftë të kujdeset për drejtësinë, dhe se në ç’masë i shqetëson kjo gjë njerëzit. Ajo çfarë ka rëndësi për mua është se në dashuria dhe drejtësia vihen në qendër të veprimeve të mia.

Pyetje: Ju keni bërë thirrje për të votuar për Joe Biden, edhe pse e keni kritikuar shpesh, ashtu sikur edhe Barack Obamën. Sipas jush, që të dy janë neoliberalë dhe pjesë e po atij sistemi. Si i gjykoni njëqind ditët e parë të Bidenit si president? Ai ka marr goxha duartrokitje për paketat për ndihmë ekonomike.

West: Oh, edhe unë jam shumë dakord. Planet e tij për rimëkëmbjen ekonomike dhe për përmirësimin e infrastrukturës të sjellin ndërmend Franklin D. Ruzveltin. Është po ashtu për lëvdatë vendimi i tij për të përfunduar luftën në Afganistan dhe për angazhimin e tij rreth luftimeve të Arabisë Saudite që po i zhvillon në Jemen. Nuk duhet të na dalë nga vëmendja fakti se Bideni është fajtor që jetët e zezakëve nuk respektohen nga zbatimi i ligjit dhe drejtësia.

“Në polici mbisundon një kulturë e heshtjes”

Pyetje: Aludoni në reformën e të drejtës penale e vitit 1994. Bideni ishte atë kohë senator dhe propozoi Ligjin-zero-tolerancë, i cili çoi në arrestimin mbiproporcional të shumë afro-amerikanëve.

West: Bideni ka rënë në ujdi me segregacionistët e shteteve të jugut qysh në vitet e tetëdhjeta për këtë temë. Por, po, në vitin 1994 ai u paraqit para Senatit, foli për “Egërsirat në rrugë” dhe tha gjëra si: “Mbyllini brenda dhe flakeni çelësin!” Ende edhe sot ne i ndjejmë pasojat e kësaj politike çnjerëzore. Megjithatë nuk mund të them se ai nuk ka mësuar nga e kaluara. Sidoqoftë, ne do të vazhdojmë t’i bëjmë presion.

Pyetje: Për rastin e George Floyd, Bideni ka favorizuar vendimin që autori të shpallet fajtor, si dhe e ka kontaktuar rregullisht familjen. Thua është kjo thjesht politikë simbolike?

West: Kjo nënkuptohet, natyrisht. Por ai nuk duhet të mjaftohet vetëm duke folur me familjarët, por duhet të flasë edhe me policinë. Atje ekziston një kulturë e heshtjes. Shumica kanë frikë që t’i kritikojnë kolegët e tyre mujsharë. Këto struktura duhet të thyhen. Bideni duhet ta bëjë të qartë që asnjë akt dhune nga ana e policisë, sidomos mbi bashkëqytetarët e zinj, nuk do të ngelë i pandëshkuar. Kjo do të thotë se ai para se gjithash duhet të ballafaqohet me sindikatat e policisë.

Pyetje: Nuk bëhet fjalë vetëm për drejtësinë penale. Vitin e kaluar, kur pas vdekjes së dhunshme të George Floydit, vërshuan demonstratat anembanë vendit, ju atëherë SHBA-të i cilësuat si një eksperiment i dështuar social. Ku e kishit fjalën?

West: Nëse vërtet duam ndryshim, nuk duhet të bëjmë hiç më pak sesa të çrrënjosim varfërinë. Kjo nënkupton edhe makutërinë e Wall Streetit dhe të koncerneve si puna e Amazonit. Kjo do të thotë që skamnorët dhe punëtorët t’i vendosësh në qendër të politikës.

Pyetje: Dhe a është duke e bërë këtë qeveria aktuale?

West: Jo, ende jo. Është duke lëvizur në drejtimin e duhur, por duhet të vazhdojë edhe shumë gjatë. Nuk është puna vetëm për përfaqësimin. Përfshirja dhe diversiteti janë të rëndësishme, por fjala është për një solidaritet themelor, për të transformuar shoqërinë. Merrni për shembull kujdesin shëndetësor: Pjesa dërmuese e popullsisë së SHBA-ve e dëshiron “Medicare for all”. Por lobet e koncerneve farmaceutike dhe të siguracioneve e kanë penguar këtë. Edhe Biden e ka bërë me dije se nuk do ta nënshkruajë një ligj të atillë. Mirëpo kjo nuk do të thotë që ai nuk mund të ndryshojë. Dua t’i jap një mundësi, dua vërtet.

Pyetje: Ç’mendim keni për 100 ditët e para të Kamala Harris, Zv. Presidentes?

West: Atë që kam thënë për Bidenin, po e njëjta vlen edhe për Kamala Harris. Ajo vjen, ashtu sikur Bideni, nga krahu ekonomik i demokratëve. Tani edhe ajo duhet të dëshmojë se e ka guximin për të vepruar më mirë se ç’ka bërë deri më tani.

Pyetje: Në kohën kur ishte prokurore e përgjithshme e Kalifornisë, edhe ajo përkrahte politikën Law-and-Order, për të cilën politikë kritikët thonë se ajo ka goditur më së shumti zezakët.

West: Megjithatë ajo e meriton një shans, njësoj sikur Bideni. Sido që të jetë, në fund, as fjalori më i mrekullueshëm nuk të vlen kur të mungon guximi. Guxim treguan gjithsesi kur e mundën Trumpin.

Pyetje: Le të flasim edhe njëherë për Black Lives Matter. Ndryshe nga vitet 1960-ta, kjo lëvizje nuk ka një lider shpirtëror, nuk ka një Martin Luther King. Kush po e ndez atëherë atë që ju dikur e quajtët si “zjarri profetik”?

West: Kam bindjen që këtu nuk duhet ta nënvlerësojmë aspak rolin e muzikës. Atëbotë artistët si Curtis Mayfield, Aretha Franklin apo Janis Joplin themeluan avangardën popkulturore të kësaj lëvizjeje. Sot është Hip-Hopi Lingua franca e të rinjve. Ai i ushqen të rinjtë me kreativitetin e zezakëve dhe me njerëzi. Nëse themi pra që është e rëndësishme të afrojmë sa më shumë “everyday people”, atëherë kjo ka më shumë vlerë sesa një Martin Luter King të dytë.

Pyetje: Sidomos kur feja dhe besimi nuk luajnë asnjë rol në Black Lives Metter, apo jo?

West: Të rinjtë amerikanë shkojnë gjithmonë e më pak në kishë, në sinagogë ose nëpër tempuj. Feja institucionale është për ta diçka e huaj, gjë që ka sjellë që ata ta fajësojnë kishën për status quonë, porse shpesh edhe për homofobi apo për transfobi. Jo, spiritualiteti i tyre ushqehet nga vlerat si mëshira dhe dhembshuria. Natyrisht se Marin Luter Kingu është një hero edhe për ta, sepse ai ka vepruar, ka qenë veprimtar, dhe veprimi është e vetmja gjë që ka vlerë. Ne nuk po shohim që këtë ta bëjnë institucionet kishtare.

Pyetje: E pse ndodh kjo?

West: Sepse kishave u mungon vizioni. Ata pranimin e status quosë e kanë të fiksuar me kaq mburrje, sa që janë tepër krenarë për t’u bërë pjesë e ndryshimit. Mirëpo kësisoj po i humbasin njerëzit.

Pyetje: Së shpejti do të pranoni titullin e profesorit Dietrich Bonhoeffer pranë Union Theological Seminary në Nju Jork, i cili jepet për nder të Bonhoefferit. Qëndrimi i tij atje në vitin 1930 ka pas një ndikim të madh tek ai. Çfarë do të dëshironit t’u përcillnit studentëve tuaj nga jeta dhe vepra e Bonhoefferit?

West: Shumë prekëse më duken letrat e dashurisë dhe shënimet nga fletorja. Në vjeshtë do të mbaj një seminar mbi Bohhoeffer dhe James Baldwin …

Pyetje: … shkrimtarin zezak më në zë të shek. XX që u rizbulua gjatë lëvizjes së Black Lives Matter …

West: … saktë. Do të flitet mbi dashurinë e të dyve për artin dhe sidomos për muzikën dhe mbi pikëpamjen e tyre rreth jetës plot urtësi e mëshirë. Kjo na ofron një tjetër këndvështrim kritik për shoqërinë tonë të sotshme. Dhe pastaj është natyrisht dashuria e thellë e Bonhoefferit për Kishën zezake, gjegjësisht për Abyssinian Baptist Church në Harlem. Këto lëvizje e bënë atë më të fortë kur u kthye në Gjermani për t’iu kundërvënë trimërisht nazistëve. Ai dhe Baldwin janë dy figurat profetike të shek. XX prej të cilëve ne sot kemi shumë për të mësuar.

Pyetje: Për shembull çfarë?

West: Kur në ditët tona bisedojmë rreth identitetit, rreth ngjyrës së lëkurës ose gjinisë ose klasës ose nacionalitetit, nuk i mendojmë këto së bashku dhe para së gjithash jo si kritikë ndaj sistemit kapitalist. Njerëzit mendojnë vetëm se si identitetet e ndryshme mund të integrohen në këtë lloj sistemi. Bonhoeffer ishte një internacionalist, dhe krahas integritetit të tij moral ai e jetonte edhe solidaritetin global.

Pyetje: Pse është kaq e fortë kjo lidhje midis Bonhoeffer dhe Kishës së zezakëve?

West: Sepse ai ishte “the real thing”. Ishte ajo që ne e quajmë “love warrior”. Një luftëtar për tjetrin. Ai ishte gjithashtu një luftëtar i lirisë si dhe një i krishterë i drejtë.

Pyetje: “Love warrior”, çfarë do të thotë kjo? Na thoni diç më shumë për këtë.

West: Kjo do të thotë, ta zbrazësh veten dhe të jepesh. Njësoj si në një marrëdhënie midis dy njerëzish. Këtë e ka bërë edhe vetë Jezusi, dhe kjo është edhe në zemrën e besimit të krishterë të zezakut. Po si arrijmë të gjejmë guximin për të dhënë gjithçka? Aty vjen në shprehje Martin Luter Kingu. Meqë ra fjala, kjo vlen edhe për artin e zezakëve: James Brown tretej i tëri, ndërsa John Coltrane as nuk mund të qëndronte në këmbë pas koncertit. Të gjithë krijimtarinë e tij Baldwin ia kushtoi luftës kundër racizmit dhe padrejtësisë. Ai ka rrezikuar jetën e vet me angazhimin që ka bërë në lëvizjen për të drejtat civile.

Pyetje: Ju personalisht njiheni, mund të thuhet madje se jeni të famshëm për të provokuar përmes kritikave të fuqishme, por në të njëjtën kohë edhe për të përqafuar. Njerëzit që i përçmoni ju i quani “vëlla” apo “motër”. Përse?

West: Urreje mëkatin, ama përpiqu të duash mëkatarin. Si i krishterë besoj që çdo njeri është pikësëpari shëmbëlltyrë e Zotit, dhe së dyti, që ai është i aftë për t’u ndryshuar, për të marrë një rrugë më të mirë. Edhe nëse je gangster, je një qenie njerëzore dhe meriton të të trajtojnë me dinjitet. Gjithsecili mund të jetë vëlla dhe motër, gjithsecili e meriton t’i jepet mundësia të pranohet në komunitetin e dashurisë, për arsye se, për këtë bëhet fjalë në fakt në Mbretërinë e Zotit, apo jo?

Pyetje: Ma merr mendja se me këtë nuk e keni fjalën për hyrjen në kishë? 

West: (duke nënqeshur) Oh jo, në gjendjen ku është ajo sot, më mirë është kështu. Ajo çfarë dua të them nuk ka lidhje me përkatësinë religjioze. Ja ta marrim lëvizjen për të drejtat civile: Malkolm X ishte mysliman. Martin Luter Kingu ishte i krishterë ashtu sikur unë. James Baldwin ishte ateist. Rabbi Abraham Joshua Heschel ishte një nga zërat më të fuqishëm të shekullit XX. “Love warriors” i gjen në shumë forma të ndryshme.

Pyetje: Një nga elementet qendror i veprës suaj është “pragmatizmi profetik”. Në shikim të parë, kjo duket kështu: shpreso për më të mirën, përgatitu për më të keqen”.

West: Janë tre gjëra: Shiko qartë, ndjej thellë, vepro me guxim. Këto ndërlidhin besimin e aspektin kognitiv. Është një fjali e bukur në një letër që Hanri Xhejms i dërgon Robert Luis Stivensonit: “Teoritë që na shtrembërojnë shikimin, nuk na duan të mirën.” Në rast se ne nuk arrijmë ta njohim realitetin, t’i përshkojmë institucionet dhe strukturat, këndvështrimi ynë mbetet i mangët. Kush nuk arrin të shohë tejpërtej strukturave patriarkale do të lejojë gjithmonë me u kufizu potenciali dhe liria e grave. E njëjta gjë vlen edhe për racizmin. Kjo pra pyetja e parë: A shoh unë? E dyta është: A bashkëndjej unë me skamnorët, me të margjinalizuarit? Empatia është parakushti për dashurinë për tjetrin. Kurse në një nivel të tretë, më duhet të pyes veten: A veproj unë si duhet lidhur me këtë? Tekefundit edhe po e shquajta padrejtësinë, përsëri jam burracak për të bërë diçka kundër.

Pyetje: Mund të mësohet kjo?

West: Po, por për këtë lipset ajo që William James e quante “përfytyrimi i zakonshëm i madhështisë”, i madhështisë shpirtërore, madhështisë morale, madhështisë politike. Me këtë dua të them se figurat model janë të një rëndësie të pakrahasueshme. Na duhen njerëz si Martin Luther King apo Dietrich Bonhoeffer, të cilët qenë të aftë dhe në gjendje t’i lidhin këto tre gjëra: shikimin përmes të cilit i kundrojmë gjërat, thellësinë me të cilën arrijmë të ndjejmë diçka dhe vullnetin që na bën të veprojmë.

Artikullin origjinal e gjeni në: https://www.zeit.de/zustimmung?url=https%3A%2F%2Fwww.zeit.de%2F2021%2F18%2Fcornel-west-rassismus-usa-polizeigewalt-joe-biden-kirche

©RrugaPress Të gjitha të drejtat të rezervuara


Next Post

Zëri i Amerikës: Njerëzit në Ballkanin Perëndimor, të zhgënjyer me procesin e zgjerimit

ShpërndajeNga Zëri i Amerikës – Në një dokument të brendshëm të Bashkimit Evropian të parë nga Zëri i Amerikës, thuhet se njerëzit në vendet e Ballkanit Perëndimor po përjetojnë një ndjenjë zhgënjimi të thellë lidhur me procesin e zgjerimit të BE-së. Raporti identifikon si faktorë kryesorë për këtë zhgënjim mungesën […]